Aile Şirketlerini Kurumsallaştıran Danışmanlık Şirketleri

Aile Şirketlerini Kurumsallaştıran Danışmanlık Şirketleri
Kısa cevap: Aile şirketlerini kurumsallaştıran danışmanlık şirketleri; yönetim yapısını analiz eder, görev ve yetkileri netleştirir, süreçleri ve karar kurallarını yazılı hâle getirir, aile ile şirket ilişkisini düzenler ve uygulamayı izler. Amaç aileyi şirketten uzaklaştırmak değil, şirketin kişilere bağlı kalmadan çalışmasını sağlamaktır.

Kurumsallaşma çoğu zaman yanlış anlaşılır. Kimi işletmeciler bunu bol prosedürlü, yavaş bir yapı olarak düşünür. Kimileri de ailenin yönetimden çekilmesi gerektiğini sanır. Oysa iyi bir kurumsallaşma çalışması, şirketin güçlü yanlarını korur ve kişilere bağlı işleri sisteme taşır.

Danışmanlık çalışması hangi aşamalardan oluşur?

Her şirket farklı olsa da çalışmalar genellikle şu sırayı izler:

  • Teşhis: Yönetici ve aile görüşmeleri yapılır, karar mekanizması ve süreçler incelenir.
  • Yol haritası: Bulgular önceliklendirilir, nereden başlanacağı netleşir.
  • Yönetim yapısı: Organizasyon şeması, görev tanımları ve yetki sınırları oluşturulur.
  • Süreç ve raporlama: Kritik süreçler yazılır, göstergeler ve yönetim toplantısı düzeni kurulur.
  • Aile düzeni: Aile üyelerinin şirketteki yeri ve kuralları belirlenir.
  • Uygulama takibi: Sistemin gerçekten işleyip işlemediği izlenir, gerekli düzeltmeler yapılır.

Aile şirketlerinde üç sistemi ayırmak

Aile şirketlerinde üç alan iç içe geçer: aile, sahiplik ve yönetim. Aynı kişi hem baba, hem ortak, hem genel müdür olabilir. Sorunların büyük bölümü bu rollerin karışmasından doğar. Örneğin ortak olmak, şirkette yönetici olmayı otomatik olarak gerektirmez. Çalışmanın temel faydalarından biri, bu üç alanı birbirinden ayırarak her birinin kendi kurallarını oluşturmasıdır.

Şirketinizin kurumsallaşmaya ihtiyacı olduğunu gösteren işaretler

  • Patron olmadığında önemli kararlar bekliyor.
  • Aynı konuda farklı aile üyeleri farklı talimat veriyor.
  • Kimin neden sorumlu olduğu tartışmalı.
  • Ücret, terfi ve aile üyelerinin işe girişi için kural yok.
  • Şirket büyüdü ama yönetim biçimi kuruluş günlerindeki gibi kaldı.
  • Sonraki kuşağın rolü konuşulmuyor.

Çalışma sonunda şirkette ne değişir?

Somut çıktı olarak görev tanımları, yetki matrisi, süreç dokümanları, raporlama düzeni ve gerektiğinde şirket anayasası oluşur. Asıl değişim ise günlük yönetimde görülür: kararlar hızlanır, sorumluluk netleşir, patron günlük işlerden stratejiye zaman ayırabilir.

Bu çalışmanın temel aracı olan aile şirketi yönetim sistemini nasıl kuracağınızı ayrı bir rehberde anlattık. Firma seçiyorsanız kurumsallaşma danışmanı seçim ölçütlerine bakabilirsiniz.

Örnek senaryo: İkinci kuşağın girdiği üretim şirketi

Kurucu baba ile iki çocuğun çalıştığı, 60 kişilik kurgusal bir üretim şirketi düşünün. Satış ve üretim sürekli birbirini suçluyor, her onay babaya gidiyor, çocuklar da aynı çalışanlara farklı talimat veriyor.

  • Teşhis bulgusu: Kimin neye karar verdiği yazılı değil, sipariş süreci birimler arasında kopuyor.
  • Yapılan iş: Sipariş süreci uçtan uca yazılır, iki kardeşe ayrı sorumluluk alanları verilir, onay limitleri belirlenir.
  • Yönetim düzeni: Aylık yönetim toplantısı başlar, kurucu önce toplantı başkanlığına geçer.
  • Aile düzeni: İş konuları aile sofrasından toplantıya taşınır, üçüncü kişilerin şirkete girişi kurala bağlanır.

Bu örnek, çalışmanın neden yalnızca doküman yazmak olmadığını gösterir: Asıl değişim kişilerin davranışında gerçekleşir.

Danışmanlık çalışmasına şirket nasıl hazırlanır?

  • Patron ve ortaklar çalışmanın amacında anlaşmalıdır. Ortak destek yoksa süreç ilk zorlukta durur.
  • Kuruluş belgeleri, organizasyon şeması, son finansal tablolar ve mevcut prosedürler hazırlanır.
  • Şirket içinde bir koordinatör belirlenir.
  • Çalışanlara çalışmanın neden yapıldığı anlatılır. Söylenti, en büyük direnç kaynağıdır.
  • Haftalık toplantılar için gerçekçi bir zaman ayrılır.

Kurumsallaşma ile kurumsal yönetim aynı mı?

Sıklıkla birlikte kullanılsalar da odakları farklıdır. Kurumsallaşma, şirketin kişilere bağlı olmadan işlemesini sağlayan daha geniş dönüşümdür. Kurumsal yönetim ise şeffaflık, hesap verebilirlik, sorumluluk ve adalet ilkeleriyle yönetim, ortaklar ve paydaşlar arasındaki ilişkiyi düzenler. Aile şirketlerinde bu ikisine ailenin kendi kurallarını düzenleyen aile yönetişimi de eklenir.

Çalışmanın işe yaradığını nasıl anlarsınız?

Patronun onayına gelen konu sayısı azalıyorsa, toplantılarda karar ve sorumlu netleşiyorsa, aynı hatalar daha az tekrarlıyorsa ve patron izne çıktığında işler aksamıyorsa sistem oturmaya başlamıştır. Belgelerin raflarda durması ise çalışmanın kâğıtta kaldığını gösterir.

Uzman görüşü: Arzu Baytaş Türkmen'e göre firmaların uzun yıllar ayakta kalabilmesi, kurumsallaşma yolunda atılan adımların samimiyetine ve tutarlılığına bağlıdır. Bu bakış, mali yapının ve entelektüel sermayenin güçlenmesinde de önemli rol oynar.
Uluslararası çerçeve: IFC'nin Aile Şirketi Yönetişimi El Kitabı; aile kurumları, şirket anayasası ve aile çalışma politikası gibi araçları ele alır ve IFC müşterilerinden örnekler sunar.

Sık sorulan sorular

Kurumsallaşmak için şirket büyük olmalı mı? Hayır. Küçük ölçekte kapsam sade tutulabilir. Sorunlar büyümeden başlamak, geçişi kolaylaştırır.

Aile üyeleri şirketten ayrılmak zorunda mı? Hayır. Önemli olan, görevlerin yetkinliğe göre verilmesi ve aynı kuralların herkes için geçerli olmasıdır.

Şirketinize uygun kapsamı konuşmak için aile şirketi kurumsallaşma danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Kaynaklar

Paylaş:

Tüm Yazılar

Şirketinizin Durumunu Birlikte Değerlendirelim

İhtiyacınızı dinleyelim, size uygun çalışma kapsamını birlikte belirleyelim.