Şirket anayasası, başka birinin belgesinden kopyalanacak bir şablon değildir. Değeri, yazılan metinden çok, ailenin zor konuları kriz çıkmadan konuşmasından gelir. Kural, kişiler henüz anlaşabiliyorken yazılırsa işe yarar.
Şirket anayasası hangi konuları kapsar?
- Ailenin değerleri ve şirket için uzun vadeli hedefi
- Aile üyelerinin şirkete girme şartları (eğitim, dış deneyim gibi)
- Görev, ücret ve terfi kuralları
- Eşlerin ve sonraki kuşakların konumu
- Yönetim kurulu yapısı ve aile konseyi
- Kâr dağıtım politikası
- Pay devri, çıkış ve değerleme kuralları
- Kuşak geçişi ve halefiyet planı
- Anlaşmazlık çözüm yöntemi ve belgenin güncellenmesi
Nasıl hazırlanır?
- Bireysel görüşmeler: Her aile üyesiyle ayrı görüşülür. Beklentiler ve çekinceler ortaya çıkar.
- Mevcut durum analizi: Ortaklık yapısı, ana sözleşme ve yönetim düzeni incelenir.
- Ortak çalışma: Başlıklar birlikte tartışılır, ortak kararlar aranır.
- Taslak yazımı: Kararlar sade bir dille yazılır.
- Hukuki değerlendirme: Ana sözleşme ve pay sahipleri sözleşmesi gibi belgelerle uyum avukatla kontrol edilir.
- Kabul ve uygulama: Belge imzalanır, aile içinde anlatılır, düzenli olarak gözden geçirilir.
Hukuki bağlayıcılığı var mı?
Tek başına şirket anayasası, genellikle tarafların ahlaki taahhüdü olarak görülür. Bağlayıcı olması istenen konular ana sözleşme, pay sahipleri sözleşmesi veya uygun başka hukuki belgelerle desteklenmelidir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Şirketinize özel düzenleme için şirketler hukuku alanında çalışan bir avukata danışın.
Danışmanlık firması seçerken sorulacaklar
- Kaç aile şirketiyle bu çalışmayı yaptınız, belgeler uygulamaya geçti mi?
- Çalışmaya hukuk uzmanı katılıyor mu?
- Tarafsızlığı nasıl sağlıyorsunuz?
- Anlaşmazlık çıkan konularda nasıl ilerliyorsunuz?
- Hazır şablon mu kullanıyorsunuz, ailemize özel mi çalışıyorsunuz?
Ne zaman hazırlanmalı?
En doğru zaman, ciddi bir anlaşmazlık çıkmadan öncesidir. İkinci kuşağın şirkete girmeye başlaması, ortak sayısının artması veya kurucunun devri düşünmesi iyi başlangıç noktalarıdır. Ancak yönetim düzeni hiç yoksa önce yönetim sistemini kurmak belgenin uygulanmasını kolaylaştırır.
Örnek madde başlıkları
Şirket anayasasında kullanılabilecek örnek düzenlemeler aşağıdadır. Bunlar şablon değil, tartışma başlangıcıdır:
- Şirkete giriş: Aile üyesinin işe girebilmesi için gereken eğitim ve şirket dışında çalışma deneyimi.
- Pozisyon: Açık bir pozisyon olması ve adayın diğer adaylarla aynı ölçütlerle değerlendirilmesi.
- Ücret: Aile üyelerinin ücretinin benzer pozisyonlarla uyumlu belirlenmesi.
- Eşler: Eşlerin şirkette görev alıp alamayacağı ve hangi şartlarla.
- Kâr dağıtımı: Kârın ne kadarının şirkette kalacağına ilişkin ilke.
- Pay devri: Hissesini satmak isteyen ortağın önce kime teklif edeceği ve değerleme yöntemi.
- Kuşak geçişi: Kurucunun hangi durumda görev devredeceği, halefin nasıl seçileceği.
- Anlaşmazlık: Önce aile konseyi, sonra arabulucu gibi sıralı çözüm yöntemi.
Hazırlık sürecinde en zor konular
Metin yazmak kolaydır, zor olan aile üyelerinin farklı beklentilerini konuşmaktır. En çok tartışılan konular şunlardır:
- Şirkette çalışan ile çalışmayan ortağın beklenti farkı
- Damat ve gelinlerin konumu
- Çocuklar arasında yönetim tercihi
- Kurucunun görevi ne zaman bırakacağı
- Hisse değerinin nasıl belirleneceği
Bu konular tarafsız bir kişinin yönettiği toplantılarda ele alınmalıdır. Herkesin kabul etmediği bir belge, ilk anlaşmazlıkta işlevini kaybeder.
Belgeyi yaşatmak
Şirket anayasası imzalanıp kasaya kaldırılacak bir belge olmamalıdır. Yeni kuşak şirkete girmeden önce okumalı, aile toplantılarında düzenli konuşulmalı ve belirli aralıklarla güncellenmelidir. Hangi çoğunlukla değiştirilebileceği de belgede yazılmalıdır.
Aile konseyi nedir?
Aile konseyi; şirket anayasasının uygulanmasını izleyen, aile içi konuları şirket yönetiminden ayrı konuşan bir kuruldur. Düzenli toplanır ve aileyi şirket hakkında bilgilendirir. Küçük ailelerde resmî bir kurul yerine yılda birkaç kez yapılan düzenli aile toplantısı da yeterli olabilir.
Sık sorulan sorular
Şirket anayasası ile ana sözleşme aynı mı? Hayır. Ana sözleşme şirketin yasal kuruluş belgesidir. Şirket anayasası ise ailenin ve ortakların ilişkilerini düzenleyen, kapsamı daha geniş bir mutabakattır.
Küçük şirkete gerekli mi? Birden fazla aile üyesi veya ortak varsa sade bir sürümü bile faydalıdır.
Çalışmanın kapsamı için aile şirketi kurumsallaşma danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
Şirketiniz için şirket anayasası hazırlamak istiyorsanız, süreci ve kapsamı Şirket Anayasası Hazırlama hizmet sayfamızda inceleyebilirsiniz.