Çoğu şirkette süreç, onu yapan kişinin aklındadır. O kişi izne çıktığında iş aksar, hatalar tekrarlanır, bekleme süreleri fark edilmez. Süreç analizi bu görünmeyen işleyişi görünür hâle getirir ve iyileştirme kararlarının varsayıma değil gerçek bilgiye dayanmasını sağlar.
Süreç analizine ne zaman ihtiyaç vardır?
- Aynı hatalar sürekli tekrar ediyor.
- Teslim süreleri uzuyor, nedeni bilinmiyor.
- Birimler birbirini suçluyor.
- İş kişiye bağlı, bilgi aktarılamıyor.
- Maliyetler artıyor ama kaynağı net değil.
- ERP veya yeni yazılım projesine hazırlanılıyor.
İş süreçleri analizi nasıl yapılır? 6 adım
- Kapsamı seçin: Tüm şirket yerine en etkili süreçten başlayın. Başlangıç ve bitiş noktalarını belirleyin.
- Mevcut durumu haritalayın: İşi yapan kişilerle adım adım çıkarın. Kim, neyi, hangi sırayla, hangi araçla yapıyor?
- Veri toplayın: Süre, hata oranı, tekrar işleme ve maliyeti ölçün. Yoksa kısa süreli ölçüm başlatın.
- Sorunları bulun: Bekleme, gereksiz onay, tekrar giriş, çift kontrol ve sahipsiz adımları işaretleyin.
- Yeni süreci tasarlayın: Gereksiz adımları kaldırın, sorumluları ve ölçütleri belirleyin.
- Uygulayıp ölçün: Pilot yapın, sonuçları eski durumla karşılaştırın, sonra yaygınlaştırın.
Değer katmayan işleri ayırmak
Süreçteki her adım için şu soru sorulur: Müşteri için veya şirket için değer yaratıyor mu? Yasal zorunluluk gibi gerekli işler kalır. Bekleme, gereksiz taşıma ve aynı bilginin birden çok kez girilmesi gibi adımlar azaltılır. Bu kayıplar, gizli maliyetlerin önemli bir bölümünü oluşturur.
Danışmanlık şirketi ne katar?
Kurum içindeki kişiler süreçlere alışmış olabilir ve birimler arası konularda tarafsız kalmakta zorlanabilir. Danışman, dışarıdan soru sorar, farklı şirketlerde gördüğü yöntemleri getirir ve birimleri ortak bir süreç üzerinde buluşturur.
Firma seçerken bakılacaklar
- Sadece doküman mı üretiyor, iyileştirmeyi uygulamaya da taşıyor mu?
- Sektörünüzde deneyimi var mı?
- Kazanımı nasıl ölçeceğini baştan söylüyor mu?
- Çalışanları sürece katıyor mu?
- Bir yazılım satmaya mı odaklı, tarafsız mı?
ERP projesinden önce neden yapılmalı?
Dağınık bir süreci yazılıma aktarmak, dağınıklığı kalıcı hâle getirir. Önceden yapılan analiz, yazılım seçimini de ihtiyaçları da netleştirir, projenin sürprizlerini azaltır.
Süreç analizinde kullanılan araçlar
- SIPOC: Tedarikçi, girdi, süreç, çıktı ve müşteriyi tek tabloda göstererek sürecin sınırını çizer.
- Akış şeması: Kimin hangi adımı yaptığını gösterir. Birimlere göre sütunlara ayrılırsa birimler arası geçişler kolayca görülür.
- Değer akış haritası: Süreçteki gerçek çalışma süresi ile bekleme süresini ayırır.
- 5 Neden: Sorunun kök nedenine ulaşmak için art arda "neden?" diye sorar.
- Balık kılçığı diyagramı: Olası nedenleri insan, yöntem, malzeme, makine gibi başlıklarda toplar.
Küçük bir şirkette kâğıt, kalem ve yapışkan notlar bile yeterlidir. Araç değil, doğru soru önemlidir.
Örnek: Sipariş-teslimat süreci
Kurgusal bir örnekte siparişten teslimata kadar on gün geçiyor. Haritalama yapıldığında gerçek işlem süresinin toplamda bir günden az olduğu, kalan sürenin onay beklemeyle ve birimler arası bilgi eksikliğiyle geçtiği görülüyor. İyileştirme için belirli tutarın altındaki siparişlerde finans onayı kaldırılıyor, eksik bilgiyle sipariş girişi engelleniyor ve üretim planı günlük paylaşılıyor. Çalışma saatini artırmadan teslim süresi kısalıyor.
Süreç dokümanında olması gerekenler
- Sürecin adı, amacı, başlangıcı ve bitişi
- Süreç sahibi
- Adımlar ve sorumluları
- Girdiler ve çıktılar
- Kullanılan form ve sistemler
- Performans göstergesi
- Güncelleme tarihi
Hangi süreçten başlamalı?
Süreçleri müşteriye etki, maliyet, hata sıklığı ve iyileştirme kolaylığına göre değerlendirin. İlk süreç, etkisi yüksek ve kısa sürede sonuç alınabilecek bir süreç olmalıdır. Görünür ilk başarı, ekibin sonraki çalışmalara bakışını olumlu etkiler. Süreç iyileştirme çalışmasından sonra sonuçları performans göstergeleriyle izlemek, kazanımın kalıcı olmasını sağlar.
Sık sorulan sorular
Analiz günlük işi aksatır mı? Planlı yapılırsa az etkiler. Görüşmeler kısa tutulur ve en etkili süreçlerden başlanır.
Süreç dokümanı ne kadar ayrıntılı olmalı? İşi yapan kişinin kullanabileceği kadar. Çok uzun dokümanlar okunmaz.
Destek için iş süreçleri analizi hizmetimizi ve değer zinciri yönetimi sayfamızı inceleyebilirsiniz.